Trzy małpy ****

Paweł Mossakowski
2009-04-24, ostatnia aktualizacja 2009-04-22 22:01

Turcja, Francja, Włochy 2008 (Uc Maymun). Reż. Nuri Bilge Ceylan. Aktorzy: Yavuz Bingol, Hatice Aslan, Rifat Sungar

Dramat rodzinny, a zarazem przypowieść o moralnej korupcji i fatalnych konsekwencjach ucieczki od odpowiedzialności i życia w kłamstwie.

Wpływowy polityk Servet powoduje wypadek drogowy, ale nakłania swojego szofera Eyupa, aby ten wziął winę na siebie i za solidnym odszkodowaniem finansowym odsiedział za niego, stosunkowo zresztą niedługi, wyrok. Gdy Eyup trafia do więzienia, jego żona Hacer odwiedza Serveta, aby otrzymać od niego awansem pieniądze niezbędne na zakup samochodu dla nastoletniego syna Ismaila. Nie jest to zwykły kaprys: auto ma służyć chłopakowi - rozbitemu po nieudanych egzaminach na studia, popadającemu w złe towarzystwo i tracącemu życiowy kierunek - jako narzędzie pracy. Servet pieniądze daje, ale zaczyna też romansować z wciąż atrakcyjną i paradoksalnie "uwolnioną" uwięzieniem małżonka Hacer...

Potem spirala się jeszcze rozkręca: cała ta, prosta właściwie i wręcz banalna historia mogłaby posłużyć za podstawę do nakręcenia mrocznego thrillera, ale Ceylan jest poetą i opowiadanie emocjonujących fabuł go nie interesuje. Jego moralitet adresowany jest wyłącznie do miłośników kina artystycznego: kontemplacyjny styl; przeciągłe, celebrowane ujęcia; depresyjna zgniłozielona tonacja obrazu; zdawkowe dialogi i długie pauzy między słowami; brak muzyki, za to starannie zaaranżowany dźwięk. Kluczowe momenty historii rozgrywają się poza ekranem, a kamera rejestruje jedynie późniejsze reakcje uczestników dramatu na te wydarzenia. Pojawia się też przybysz z innej rzeczywistości - brat Ismailia, który utopił się w dzieciństwie i którego wspomnienie prześladuje członków tej nieszczęśliwej rodziny. Wszystko to razem składa się na bardzo ponurą wizję świata, gdzie właściwie nie ma miejsca na uczciwy rachunek moralny, skoro wszystko może stać się kwestią prymitywnego kontraktu i zawsze znajdzie się ktoś słabszy. Ogólnoświatowa zaraza dotarła do muzułmańskiego kraju?